Zastosowanie terapii miejscowej na blizny i rozstępy
Blizna
Blizna (łac. cicatrix) to zmiana zbudowana z tkanki łącznej włóknistej, która tworzy się w miejscu urazu (blizny po zabiegach chirurgicznych, oparzeniach) albo jako następstwo wygojenia pewnych zmian chorobowych (blizny potrądzikowe, po ospie).
Blizna wyraźnie różni się od otaczającej ją skóry kolorem, strukturą, reakcją na promieniowanie słoneczne, elastycznością i wytrzymałością. Jest często spotykana. W Polsce w 2007 r. przeprowadzono 415 563 operacje chirurgiczne.
Blizna do ok. 12 miesięcy od powstania jest blizną świeżą, tzn. nie do końca uformowaną, a w jej obrębie zachodzą dynamiczne procesy przebudowy z udziałem włókien elastycznych i kolagenowych oraz naczyń krwionośnych.
System klasyfikacji blizny wg stopnia nasilenia według „Vancouver Scar Scale”:
Blizna dojrzała: blizna płaska, jasno zabarwiona
Blizna niedojrzała: czerwona, lekko uniesiona. Czasami z towarzyszącym świądem lub bólem. Wiele z nich po pewnym czasie „dojrzeje”. Staną się płaskie, o zabarwieniu podobnym do skóry.
Blizna liniowa hipertroficzna/przerostowa (np. blizna pooperacyjna, po urazie): czerwona uniesiona, ograniczona do granic cięcia, urazu. Blizny te mogą się szybko powiększać przez 3-6 miesięcy, a następnie po fazie statycznej zaczynają się cofać. „Dojrzewają” do wyglądu nieco „sznurowatego” o zwiększonej szerokości. Pełny obraz dojrzewania może trwać nawet 2 lata.
Rozległa blizna hipertroficzna (np. oparzeniowa): blizna pozostaje w obrębie brzegów rany, czerwona, wzniesiona, czasami swędząca.
Mniejszy bliznowiec: ogniskowo wzniesiona, swędząca blizna wykraczająca poza normalna tkankę. Może się rozwijać do 1 roku od urazu. Nie cofa się samoistnie. Zwykle chirurgiczne wycięcie powoduje częste nawroty. Może to być genetyczna nieprawidłowość bliznowacenia.
Większy bliznowiec: duża wzniesiona blizna (powyżej 0,5 cm). Może być bolesna lub swędząca. Rozciąga się poza normalną tkankę. Jest często efektem niewielkiego urazu.
Rozstępy
Rozstępy są zaliczane do kategorii blizn. Są rozsiane, rozciągnięte, płaskie i nie pogrubiałe. Mają postać eliptycznych, zaczerwienionych lub odbarwionych obszarów skóry. Mogą się ze sobą łączyć, tworząc przeplatający się wzór. Odbicie światła na uszkodzonej skórze często daje wrażenie jej perłowej struktury. Rozstępy są często bardziej miękkie i elastyczne niż otaczająca je skóra.
Rozstępy to rozchodzenie się skóry właściwej, przy zachowaniu ciągłości leżącej powyżej warstwy naskórka. Powstawanie rozstępów jest związane z nadmiernym rozciąganiem skóry, np. w czasie ciąży lub podczas szybkiego przybierania na wadze. Rozstępy mogą być również wynikiem osłabienia tkanek skóry, przez wpływ hormonów. Na przykład, podczas ciąży zostaje zaburzona równowaga hormonalna i hormony takie jak estrogen, relaksyna, hormony nadnerczy wpływają na zmniejszenie siły wiązań kolagenowych.
Najczęstsze obszary pojawiania się rozstępów to brzuch (zwłaszcza w okolicy pępka), piersi, ramiona, pod pachami, uda, biodra i pośladki. Częstość występowania rozstępów jest wysoka (do 80% w większości populacji).
Kobiety w ciąży są szczególnie narażone na pojawianie się rozstępów (rozstępy ciążowe) ze względu na szybkie powiększanie się brzucha i towarzyszące mu zmiany hormonalne. Szacuje się, że rozstępy pojawiają się u 50% do 90% kobiet w czasie ciąży, a Amerykańska Akademia Dermatologii szacuje, że aż 90% kobiet w 6-7 miesiącu ciąży będzie miało rozstępy.
Blizna po cesarskim cięciu
U kobiet w ciąży poza rozstępami, mogą występować również blizny po cesarskim cięciu. Rana po cesarskim cięciu według klasyfikacji The Americal Colleage of Surgeons to rana klasy II w 4-stopniowej skali. Charakteryzuje się wyższym ryzykiem zakażenia.
Obecnie częściej stosuje się cięcie poprzeczne. Skórę nacina się na długości 10-15 cm poprzecznie tuż ponad linią włosów łonowych. Rzadziej wykonywanym rodzajem operacji jest cięcie klasyczne, czyli pionowe - od pępka do spojenia łonowego, jest wykonywane w przypadku zagrożenia życia dziecka, ponieważ pozwala na jego szybsze wydobycie. Wiąże się z obfitszym krwawieniem, gorszym gojeniem się rany i pozostawia szpecącą brzuch bliznę.
Blizny potrądzikowe
Innym problemem są blizny potrądzikowe. Acne vulgaris dotyka aż 90% nastolatków. W populacji dorosłych odnotowuje się od 12 do 14% osób z tą przypadłością, która wpływa na stan psychiczny i relacje społeczne.
Wpływ blizn na jakość życia
Przeprowadzone badania wykazały, że blizny, wszelkiego rodzaju zmiany znajdujące się na skórze twarzy lub miejscach szczególnie wystawionych na widok są przyczyną: obniżenia satysfakcji z życia, negatywnego postrzegania swojego ciała, wzrostem zachowań depresyjnych, wzrostem alkoholizmu, Izolacji społecznej. Ponadto źle zabliźnione rany mogą powodować ból, swędzenie, przykurcze.
Metody terapii
Wygląd blizny można poprawić, opierając się na dwóch procesach skórnych: złuszczaniu oraz stymulacji żywych warstw skóry do odnowy.
Stosowane są następujące zabiegi: peeling chemiczny, mikrodermabrazja, metody chirurgiczne, laseroterapia, kriochirurgia, mezoterapia, wypełnianie ubytków skóry. Oprócz zabiegów leczniczych stosuje się zabiegi pielęgnacyjne, natłuszczanie, nawilżanie i masowanie. Blizny należy chronić przed wpływem promieniowania UV i wysokich temperatur.
Częstą alternatywną metodą szczególnie w przypadku blizn świeżych jest stosowanie żelów i plastrów silikonowych oraz kremów, olejków z aktywnymi substancjami wspomagającymi właściwe gojenie się ran oraz poprawiającymi wygląd już istniejących blizn. Mechanizm działania takich produktów to zapewnienie wilgotnego środowiska (nawilżenie naskórka) na zasadzie okluzji (zahamowanie utraty wody). W takim mechanizmie działa na blizny olej mineralny.
Olej mineralny
Olej mineralny to złożona mieszanina wysoko rafinowanych, nasyconych węglowodorów, pozyskiwanych z ropy naftowej na różnych etapach rafinacji i oczyszczania za pomocą hydrorafinacji kwasem lub katalizatorami. Jest to najczystsza frakcja ropy naftowej, olej mineralny stanowi bazę oliwki dla dzieci. Posiada certyfikat GRAS przyznawany przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków
Główne jego funkcje potwierdzone badaniami klinicznymi to:
- Zmiękczanie naskórka (ale nie przenika przez skórę, nie zatyka porów)
- Okluzja; w badaniach in vivo wykazano hamujący wpływ na transepidermalną utratę wody (TEWL).
Bio-Oil – skuteczna poprawa wyglądu blizn
Skuteczność olejku Bio-Oil w poprawie wyglądu blizn wynika z wysokiego poziomu okluzyjności produktu. Na podstawie testu in vitro badającego okluzyjność oraz szybkość przenikania wody wykazano, że Bio-Oil wykazuje wartości najbardziej zbliżone do ludzkiej mazi płodowej.
Maź płodowa, kremowo-biała i lepka substancja pokrywająca ciało dziecka podczas życia płodowego jest powszechnie uważana przez naukowców za „złoty standard” w nawilżeniu skóry w związku z doskonałym poziomem okluzyjności. Ta błona biologiczna stanowi barierę pomiędzy nienarodzonym dzieckiem i płynem owodniowym w późniejszych etapach ciąży, kiedy naturalna bariera dla ludzkiej skóry, warstwa rogowa, nie może jeszcze powstać wskutek zbyt dużej wilgotności otoczenia.
Badania na modelu zwierzęcym oraz na ludziach (matkach dzieci) wykorzystujące ludzką maź płodową wykazały przyspieszenie gojenia ran oraz zwiększenie nawilżenia naskórka u miniaturowych świnek oraz wolontariuszy.
Fot. Cederroth
IP